تعریف:

 ابزار وسایلی هستند که به کمک آن ها قالی بافته می شود و به دو گروه  ابزار بافت فارسی و ابزار بافت ترکی تقسیم می شوند.  

ابزار فارسی بافت: 1

-چاقو (کارتک): 

وسیله ای است دارای لبه تیز که از دو قسمت تیغه و دسته تشکیل شده است و برای بریدن سر اضافی  ریشه ها استفاده می شود و دارای اندازه های متفائت است ولی معمولا طول آن حدود 20 سانتی متر  است.چاقو در بعضی مناطق حالت مستقیم و  راست دارد و در بعضی مناطق حالت کمانی دارد و تیغه ی پهنی داردکه علاوه بر بریدن پرز ها برای کوبیدن و جلو کشیدن ریشه ها از آن استفاده می شود که به نوع اخیر پاکی گویند. 

 2-قیچی فارسی بافت: 

همان قیچی خیاطی است که تیغه ای  به قطر ارتفاع پرز ها در یکی از لبه های آن لحیم می شود و در مناطق مرکزی از آن استفاده می شود .البته در مناطقی چون اصفهان از قیچی اصفهانی استفاده می شود  که عبارتست از نوعی قیچی  ترکی بافت سطح تیغه ها با دسته آن در یک سطح نیست و لبه های آن با ضخامت  اضافی  ساخته می شود که ضخامت آن با توجّه به رجشمار و ظرافت فرش متفاوت و این ضخامت بین 3 تا 12 میلی متر می باشد.  

3-دفتین(شانه-کرکیت):

 ابزاری است که برای کوبیدن پود و ریشه های زده شده از آن ها استفاده می شود که دارای بدنه ای چوبی و سنگین و دسته ای بر آمده  می باشد و دندانه هایی فلزّی دارد  و حدود 2 کیلو گرم  وزن دارد و زدن آن نیاز به مهارتی ویژه دارد چون هر گونه بی دقتی در استفاده از  دفتین باعث پارگی  و آسیب رسیدن به تار ها می شود. 

 ابزار بافت ترکی:

 1-قلّاب:

این وسیله از دسته و تیغه و قلّاب تشکیل شده است که از قلّاب برای گرفتن تار ها و از تیغه برای بریدن پرز ها استفاده می شود.از نکات مهم این است که قلّاب را باید موازی چلّه ها نگاه داشت تا  تیغه  آن با چجلّه ها تماس نداشته باشد و آنها را پاره نکند.

 2-سیخ: 

وسیله ای  فلزّی است که برای کشیدن  پودها  استفاده می شود و حالت فنری  دارد طول آن از 40 تا 80 سانتی متر متفاوت است.پهنای  سیخ معمولا تا 2 سانتی متر می باشد، نوک آن دارای  قلّاب می باشد که از قلّاب  آن برای گرفتن پود ها استفاده می شود. 

3-دفه(دف):

 ابزای است فلزّی که برای کوبیدن و محکم کردن پود و گره ها استفاده می شود. دفه از دندانه های فلزّی تشکیل شده که در انتها به هم متصل شده و دسته را تشکیل می دهند و حدود 5/0 کیلو گرم وزن دارد.

 4-قیچی(مقراض): 

وسیله ای است  فلزّی که از دو قسمت دسته ها و تیغه ها تشکیل شده است که دسته ها و تیغه ها  در یک سطح قرار ندارند و تیغه ها  در سطح پایین تری قرار دارند و از آن برای  چیدن اضافی  سر ریشه ها استفاده می شود و استفاده از آن  نیاز به مهارت فراوان دارد چون هر گونه بی دقّتی  در استفاده از آن  باعث  بره یره شدن ویاذرّتی شدن فرش می شود.  5

-قشو(شانه-اره):

 وسیله ای است اره مانند که برای سرکشی پرزها در مناطق ترک بافت استفاده می شود و همانگونه که در شکل مشاهده می شود به اشکال  گوناگون وجود دارد.